Nowa publikacja o naszej Małej Ojczyźnie

Wspomnienia Andrzeja Nowaczyńskiego po raz pierwszy opublikowano drukiem w 2017 r., jako dodatek do Informatora Kwileckiego, kwartalnika wydawanego przez Urząd Gminy w Kwilczu. W ciągu trzech lat ukazało się sześć zeszytów, a publikację ostatniego siódmego wstrzymał wybuch epidemii koronawirusa. Na początku 2021 r. Kwileckie Centrum Kultury i Edukacji im. Floriana Mazurkiewicza nagrało wspomnienia w formie audiobooka. Jesienią 2021 r. wójt gminy Kwilcz Stanisław Mannek podjął decyzję o wydaniu wspomnień w formie książkowej. Całość składa się z 30 rozdziałów, z których 24 dotyczą Kwilcza i okolic, natomiast ostatnie sześć koncentruje się na rodzinie Nowaczyńskich, a szczególnie na osobie ojca autora wspomnień. Opisywane miejsca, postacie i wydarzenia dotyczą Kwilcza z lat 1945-1961, czyli od powrotu Nowaczyńskich z wysiedlenia, aż do momentu, gdy autor relacji na stałe opuścił rodzinną miejscowość i podjął pracę w Bydgoszczy. Opowieść rozpoczyna się od wspomnień z dzieciństwa i życia codziennego rodziny oraz ich sąsiadów, mieszkających wokół kwileckiego rynku. Oczami autora widzimy drogę, którą pokonywał codziennie, uczęszczając do miejscowej szkoły. Po wojnie edukację w Publicznej Szkole Powszechnej w Kwilczu wznowił Karol Karczewski. Od marca 1945 r. na stanowisko kierownika szkoły wrócił Leon Kudełka, którego w lutym 1949 r. zastąpił Florian Mazurkiewicz. W pierwszych latach po II wojnie światowej proboszczem kwileckiej parafii był ks. Wacław Sztuba, a od stycznia 1947 r. ks. Jan Kasiewicz. Tłem opisywanych wydarzeń są przemiany polityczne i społeczno-gospodarcze w pierwszych latach istnienia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Po wyzwoleniu Kwilcza przez Armię Czerwoną, 27 stycznia 1945 r., wójtem komisarycznym został Czesław Goszczyński, dawny administrator dóbr hrabiego Kwileckiego. Pierwsza Gminna Rada Narodowa, pod koniec marca 1945 r., wybrała na wójta Walentego Danielewicza, właściciela ziemskiego z Nowej Dąbrowy, który przed wojną pełnił funkcję niezawodowego wójta gminy. Po jego rezygnacji i referendum, od stycznia 1945 r., wójtem był Leon Kudełka, którego w listopadzie 1948 r. zastąpił Edmund Skrzypczak. W 1950 r. zlikwidowano stanowisko wójta, a jedynymi terenowymi organami władzy stały się rady narodowe. Przewodniczącym Gminnej Rady Narodowej w latach 1950-1954 był Szczepan Mencwel. Niestety nie zachowała się dokumentacja z lat 1954-1958, a przewodniczącym Gromadzkiej Rady Narodowej od 1958 r. był Józef Sosiński. Natomiast ostatnie rozdziały książki, przybliżają nam rodzinę autora wspomnień. W dużej mierze zostały poświęcone postaci ojca Augustyna Nowaczyńskiego oraz losom rodziny podczas wysiedlenia do Generalnej Guberni w czasie II wojny światowej. Wraz z dorastającym Andrzejem poznajemy kolejne zakątki Kwilcza lat 50-tych XX wieku, przenosimy się w świat, którego już nie ma, który pozostał jedynie w pamięci ówczesnych mieszkańców i na starych fotografiach. Zapraszamy do sentymentalnej podróży w przeszłość naszej małej ojczyzny.

                                                                           Monika i Marcin Lehmann