Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Sobota, 22 czerwca 2024
Imieniny: Paulina, Jan, Tomasz
pochmurno
20°C

Historia i ludzie

CIEKAWE POSTACIE ZIEMI KWILECKIEJ

 

Bardt Karol LuboszKAROL DANIEL BARDT (1790-1868) poznański kupiec, przedstawiciel niemieckiej rodziny mieszczańskiej pochodzącej z miasta Barth na Pomorzu Zachodnim; w 1928 r. nabył majątek Lubosz, do którego wkrótce zostało dołączone sąsiednie Niemierzewo, wraz z folwarkami Augustowo, Bogusławowo, Józefowo i Karolewice (dobra tworzyły zwarty, choć rozległy kompleks); z rodziny tej pochodzili również: filolog i pedagog Carl Andreas Georg Wilhelm Bardt (1843-1915) dyrektor Joachimsthal-Gymnasium w Berlinie, który badał dzieje literatury starożytnej i tłumaczył dzieła rzymskich autorów oraz Richard Bardt – działacz organizacji rolniczych mniejszości niemieckiej w Wielkopolsce i właściciel Niemierzewa (mimo słabych ziem z powodzeniem rozwijał wielkotowarową uprawę ziemniaków), majątkiem w Luboszu zarządzał wówczas jego brat Hans Jürgen Bardt wraz z matką Johanną Mathildą z von Massenbachów, prawnuczką właściciela Białkosza, płk. Christiana von Massenbacha (1758-1827); Bardtowie podobnie jak pozostałe niemieckie rodziny ziemiańskie, opuścili swoje majątki w styczniu 1945 r. wraz z wycofującymi się wojskami III Rzeszy.

 

JÓZEF BINIAŚ (1888-1940)1

powstaniec wielkopolski, policjant, oficer Wojska Polskiego; urodzony w Rozbitku, w 1902 r. ukończył 5-klasową szkołę ludową w Kurnatowicach, w latach 1910-18 wcielony do armii pruskiej, w czasie I wojny światowej walczył na froncie zachodnim; podczas powstania wielkopolskiego, początkowo dowodził kompanią w Sierakowie i w Chojnie, a od lutego 1919 r. został dowódcą 4 kompanii 7 Pułku Strzelców Wielkopolskich; w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. wykazał się niezwykłą walecznością i bohaterstwem podczas walk odwrotowych nad Bugiem, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych; w 1924 r. awansowany do stopnia porucznika rezerwy, w latach 1922-39 był pracownikiem Policji Binias tablicaPaństwowej (tzw. granatowej) w Działdowie, Toruniu, Wąbrzeźnie, Kamionce Strumiłłowej, a od 1938 r. był kierownikiem IV komisariatu w Bydgoszczy; w czasie II wojny światowej zmobilizowany 1 września 1939 r., aresztowany przez NKWD i osadzony w obozie w Ostaszkowie, zamordowany w Kalininie (dzisiejszy Twer) w kwietniu 1940 r., pochowany w Miednoje, na liście katyńskiej figuruje pod numerem 8054, pośmiertnie awansowany przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego na Komisarza Policji Państwowej, od marca 2019 r. patron Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu.

 

 

Binkowski

STANISŁAW BINKOWSKI (1887-)


 
marynarz (bosman), pierwszy dowódca kompanii ochotniczej z Kwilcza, która 6 stycznia 1919 r. wyzwoliła Kwilcz i tym samym przyłączyła się do powstania wielkopolskiego, członek „drużyny wolności”, która odbyła naradę w kwileckim pałacu, opanowała dworzec i pocztę w Kwilczu oraz posterunek żandarmerii w Orzeszkowie, później podoficer w 7. Pułku Strzelców Wielkopolskich (61. pp wlkp).

WALERIAN BOROWCZYK (1923-2006)Walerian Borowczykartysta plastyk, scenarzysta, scenograf, reżyser filmów animowanych i fabularnych, pisarz, urodzony w Kwilczu; dorastał w Czempiniu i 

Poznaniu; współtwórca polskiej szkoły plakatu i polskiej szkoły animacji; największy światowy twórca artystycznego kina erotycznego; w 1951 r. ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, już w czasie studiów publikował rysunki satyryczne m.in. w „Szpilkach”; wraz z Janem Lennicą zrealizował swój pierwszy film animowany pt. „Był sobie raz” nagrodzony na festiwalach w Wenecji, Monachium i w Warszawie; w Europie został uznany za pioniera surrealistycznego kina absurdu, jego filmy były inspiracją dla brytyjskich twórców „Cyrku Monty Pytona”; w 1959 r. wyjechał do Paryża, gdzie uzna
Borowczyk Walerian plakat
wany był za prekursora artystycznego filmu ani
mowanego dla dorosłych oraz światowej sławy twórcę plakatów; był nie tylko reżyserem i scenarzystą, ale też scenografem; we Francji powstały filmy: „Gotto, wyspa miłości”, „Blanche”, „Opowieści Niemoralne”, „Ars amandi”, natomiast „Dz
ieje grzechu” zrealizował w 1975 r. w Polsce; pod koniec życia zaczął pisać książki („Anatomia diabła”, „Moje polskie lata”); był laureatem wielu nagród za twórczość plastyczną i filmową, m.in. nagrody Maxa Webera za całokształt twórczości w dziedzinie filmu animowanego; zmarł w szpitalu pod Paryżem.


JAN WŁADYSŁAW BURY (1886-1944)

Jan Bury

z zawodu handlowiec, urodzony w Mościejewie; w czasie I wojny światowej wcielony do armii pruskiej (walczył na froncie zachodnim we Fran

cji); po powrocie do kraju wziął udział w powstaniu wielkopolskim 1918-19, następnie służył w Wojsku Polskim w Poznaniu; po przejściu do rezerwy wrócił do Mościejewa, gdzie zajął się gospodarstwem i młynem rodziców; Bury grotaw 1938 r. zapadł w śpiączkę, w podziękowaniu za uzdrowienie w lesie nieopodal rodzinnej wsi zbudował z polnych kamieni Grotę Matki Boskiej; w czasie okupacji hitlerowskiej pracował jako sekretarz w Urzędzie Gminy w Kwilczu, ponieważ znał biegle język niemiecki; 8 sierpnia 1944 r. aresztowany przez policję niemiecką, w drodze do Międzychodu zastrzelony w lesie pod Kolnem, gdzie w bezimiennej mogile zostały zakopane jego zwłoki; po wojnie w 1945 r. ekshumowano jego szczątki i pochowano w grobie rodzinnym na cmentarzu za kościołem parafialnym w Kwilczu
Franciszek i Mira
Franciszek Brodniewicz
.FRANCISZEK KSAWERY BRODNIEWICZ (1892-1944)aktor filmowy i teatralny urodzony w Kwilczu; przed I wojną światową występował w Teatrze Polskim w Poznaniu, po wojnie grał także w Bydgoszczy i Łodzi, a następnie występował w kilku teatrach w Warszawie
; ogólnopolską sławę
przyniosły mu role filmowe (np. ordynata Waldemara Michorowskiego w „Trędowatej”), był czołowym amantem polskiego kina międzywojennego; w czasie okupacji hitlerowskiej nie grał, odmówił współpracy przy filmach tworzonych za pieniądze okupanta, takie zachowanie było
 odpowiedzią aktora na apel Związku Artystów Scen Polskich o nie współpracowaniu z hitlerowcami, odmówił okupantom udziału w filmie "Heimkehr", który ukazywał negatywny obraz Polaka; pracował jako kelner w jednej z kawiarni na warszawskim Śródmieściu, z czasem awansował na

Bronisław Buszkiewicz
BRONISŁAW BUSZKIEWICZ(1902-1971
Pomnik Bronisław
 Kwilczu; po ukończeniu szkoły średniej odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Biedrusku, a następnie w latach 1925-27 w Oficerskiej Szkole Kawalerii w Grudziądzu, w 1927 r. promowany na stopień podporucznika i przydzielony do 25 Pułku Ułanów w Prużanach na stanowisko dowódcy plutonu, od 1931 przeniesiony do 15 Pułku Ułanów w Poznaniu, 19 marca 1938 r. awansowany do stopnia rotmistrza, w wojnie obronnej 1939 r. uczestniczył w szeregach 15 Pułku Ułanów WBK, walczył w bitwie nad Bzurą, a po przebiciu się do Warszawy wziął udział w jej obronie, po kapitulacji stolicy w niewoli niemieckiej (przebywał m. in. w oflagu II C Woldenberg); po wojnie powrócił do kraju, mieszkał w Puszczykowie k/Poznania, gdzie zmarł i został pochowany; odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy. kierownika sali, w swoim mieszkaniu ukrywał Żydówkę Rachelę Adler, pomógł też w ucieczce swojemu sąsiadowi ściganemu przez gestapo; zmarł podczas powstania warszawskiego w swoim mieszkaniu przy ul. Złotej 73, na skutek nieleczonej choroby wieńcowej, która wywołała zawał serca po tym, jak w podwórzu kamienicy wybuchła bomba lotnicza, po ekshumacji pochowany na cmentarzu bródnowskim.
) rotmistrz 15 Pułku Ułanów Wielkopolskiej Brygady Kawalerii (dowódca IV szwadronu); urodzony  w

 

KONSTANTY JÓZEF CHŁAPOWSKI (1883-1939)

powstaniec wielkopolski, oficer Wojska Polskiego; właściciel Mościejewa w latach 1909-39 r.; urodzony w Gączu koło Żnina, ukończył

Konstanty z żoną

 Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, studiował rolnictwo i ekonomię w Krakowie, Wrocławiu i Monachium; w czasie I wojny światowej

Sztandar Konstanty

 wcielony do armii pruskiej (walczył na froncie wschodnim jako oficer kirasjerów wrocławskich); w czasie powstania wielkopolskiego 1918-19 r. Powiatowa Rada Ludowa mianowała go komendantem wojskowym Pniew, po sprowadzeniu broni i amunicji z Poznania zorganizował i stanął na czele batalionu pniewskiego, od stycznia do lutego 1919 r. walczył w rejonie między Kwilczem, Międzyrzeczem i Międzychodem (był dowódcą

 samodzielnego odcinka Frontu Zachodniego), następnie powołany do Wydziału Wojskowego Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, gdzie objął Sekcję Straży Ludowej, Policji i Żandarmerii, w latach 1920-22 był dowódcą obozu warownego i komendantem miasta Poznania, w Wojsku Polskim dosłużył się stopnia podpułkownika; po przejściu do rezerwy pełnił różne funkcje społeczne, m.in. współzałożyciel i prezes 

Związku Oficerów Rezerwy RP na woj. poznańskie, prezes zarządu wojewódzkiego w Poznaniu Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, prezes Wielkopolskiego Związku Myśliwych i członek Międzynarodowej Rady Łowieckiej w Paryżu, prezes Towarzystwa Ochrony Zwierząt, 

członek zarządu Wielkopolskiego Związku Ziemian i Komitetu Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego, prezes powiatowego Związku Kółek Rolniczych w Międzychodzie, przewodniczący komitetu wyborczego na okręg międzychodzko-skwierzyński, fundator sztandaru i patron kwileckiego koła Związku Powstańców Wielkopolskich,  po aresztowaniu przez hitlerowców w Kwilczu w listopadzie 1939 r. osadzony w Forcie VII w Poznaniu, rozstrzelany w lesie pod Dąbrówką koło Poznania (miejsce pochówku nieznane); od 2003 r. jest patronem Gimnazjum w Antoninku.

ŁUKASZ KONRAD CIEPLIŃSKI (1913-1951)

Łukasz Ciepliński

oficer Wojska Polskiego, wybitny działacz Polskiego Państwa Podziemnego, żołnierz Armii Krajowej i prezes IV Zarządu Głównego „WiN”; urodzony w Kwilczu; ukończył Korpus Kadetów w Rawiczu i Szkołę Podchorążych w Komorowie; w kampanii wrześniowej za odwagę w bitwie pod Bzurą odznaczony osobiście przez gen. Tadeusza Kutrzebę Krzyżem Virtuti Militari; w czasie okupacji hitlerowskiej był inspektorem ZWZ-AK Rzeszów, następnie  szefem sztabu okręgu krakowskiego organizacji „Nie”, a od września 1945 r. do stycznia 1946 r. kierownikiem okręgu „WiN” Kraków, później mieszkał na Śląsku; w czasie jego działalności w AK zdobyto materiały dotyczące produkcji niemieckich pocisków V1, które przekazano aliantom oraz wykryto tajną kwaterę Hitlera w tunelach pod wsią Wiśniowa; od 5 stycznia do listopada 1947 r. był prezesem IVCiepliński tablica Zarządu organizacji „Wolność i Niezawisłość”, która walczyła „o wolność obywateli i niezawisłość państwa”; 27 listopada 1947 r. aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa; 14 października 1950 r. skazany na śmierć przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie; 1 marca 1951 r. zamordowany przez funkcjonariuszy UB w piwnicach więzienia na Mokotowie (miejsce pochówku nieznane); z więzienia pisał przejmujące grypsy do żony i syna; 3 marca 1991 r. podczas obchodów 40-tej rocznicy śmierci odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową we wnęce muru okalającego kościół parafialny w Kwilczu; 5 maja 2007 r. pośmiertnie odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego najwyższym polskim odznaczeniem państwowym czyli Orderem Orła Białego; od 11 listopada 2014 r. fragment kwileckiego rynku otrzymał nazwę „Skwer płk. Łukasza Cieplińskiego”, jest patronem Szkoły Podstawowej Nr 28 w Rzeszowie, gdzie znajduje się też Aleja Łukasza Cieplińskiego, a w Krakowie ulica Łukasza Cieplińskiego; w dniu jego śmierci obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

KAROL BOGUMIŁ DIEHL (1765-1831)

Diehl Karol

 charytatywny, pastor , członek założyciel Polskiego Towarzystwa Biblijnego, w latach 1828-30 przewodniczący Generalnego Konsystorza Wyznań Ewangelickich w Królestwie Kongresowym, skupiającego luteranów i kalwinistów; urodzony w Lesznie, po studiach we Viadrinie pastor parafii ewangelicko-reformowanej w Poznaniu, a w 1790 r. został wybrany pastorem w Warszawie (funkcję tę sprawował do końca życia); był zwolennikiem teologii racjonalnej i odrzucał dogmatyzm i egzaltowanie pietyzmu; w 1810 r. został wybrany seniorem generalnym Księstwa Warszawskiego, a następnie także Jednoty Małopolskiej w Galicji; dziełem życia ks. Karola było zjednoczenie protestantów na ziemiach polskich (2 lipca 1828 r. wspólna organizacja kościołów reformowanego i augsburskiego stała się faktem, utworzono wspólny Konsystorz Generalny dla obu wyznań, jednak wobec wrogiego nastawienia zaborcy unia przetrwała tylko do lutego 1849 r.); ks. Dhiel był też członkiem Izby i Dyrekcji Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego, w latach 1809-14 deputowanym i członkiem Komisji Prawodawstwa Cywilnego, gdzie występował jako zwolennik Kodeksu Napoleona i jedności Polski z Litwą; współpracował m.in. ze Stanisławem Staszicem, należał również do Towarzystwa Dobroczynności i Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie; po wybuchu powstania listopadowego był jego zdecydowanym zwolennikiem, przed samym upadkiem powstania, wyjechał do Prus; zmarł w Poznaniu i został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Orzeszkowie; odznaczony Orderem Św. Stanisława z nadania cara Mikołaja I Romanowa.

 działacz narodowy, oświatowy i

JAN GIERLIŃSKI (1917-1971)

Gierliński Jan

 ksiądz katolicki, historyk, regionalista, autor cennej pracy „Kościół parafialny w Kwilczu (monografia parafii)”, urodzony w Komornikach koło Środy Śląskiej; szkołę powszechna ukończył w Kwilczu, w 1935 r. matura w Międzychodzie, po zamkniętych rekolekcjach na Świętej Górze w Gostyniu wstąpił do seminarium duchownego w Gnieźnie; formację kapłańską przerwał mu wybuch II wojny światowej, lata wojenne spędził w Pawłowicach koło Leszna, a następnie u rodziców w Kwilczu

, gdzie m.in. od stycznia 1941 r. pracował jako pomocnik biurowy w urzędzie wójta; po wojnie w trybie przyspieszonym ukończył studia seminaryjne i w grudniu 1945 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk kard. Augusta Hlonda; był wikariuszem w parafii na ul. Głównej w Poznaniu, a następnie w poznańskiej farze; w 1954 r. został proboszczem parafii św. Mikołaja w Krzywiniu, gdzie pracował do przedwczesnej śmierci; miał dwie wielkie pasje - kształcenie się oraz poznawanie przeszłości ukrytej w dokumentach archiwalnych; w 1950 r. uzyskał na Uniwersytecie Poznańskim dyplom magistra filozofii, a rok później magistra teologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie; prowadził badania nad dziejami wsi i parafii Kwilcz na podst

awie miejscowych archiwów: parafii, szkoły, majątku i zboru kalwińskiego w Orzeszkowie oraz w Poznaniu (Biblioteka Raczyńskich, Archiwum Archidiecezjalne); na podstawie monografii kwileckiej parafii otrzymał w 1952 r. tytuł doktora teologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie; opracował również dzieje parafii w Krzywiniu, kronikę parafialną, zarys dziejów Krzywinia, a także sporządził imienną listę strat parafii w czasie II wojny światowej, zajmował się także kultem patrona parafii krzywińskiej św. Mikołaja; za pracę duszpasterską w parafii w Krzywiniu otrzymał nominację na kapelana honorowego papieża Pawła VI; zmarł w Krzywiniu koło Kościana i został pochowany na miejscowym cmentarzu.


CZESŁAW GRYCZ (1920-1942)-(zdjęcie)

znak dywizjonu

polski lotnik RAF (podporucznik nawigator), mieszkał w Luboszu; absolwent Miejskiego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Heliodora Święcickiego w Międzychodzie z 1938 r., harcerz 1 DH im. T. Kościuszki w

 Międzychodzie; w 1938 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie; we wrześniu 1939 r. przedostał się do Anglii, gdzie służył w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie, walcząc w szeregach Królewskich Sił Powietrznych (RAF) – 301 Dywizjon Bombowy „Ziemi Pomorskiej”; był radiotelegrafistą samolotu Wellington IV GR-R (Z1262), który został zestrzelony przez obronę przeciwlotniczą w rejonie Dusseldorfu, w trakcie nalotu na Essen, pod koniec marca 1942 r., został pochowany na Brytyjskim Cmentarzu Wojennym Reichswald Forest koło Kleve w Niemczech

LEON GIERSZEWSKI (1879-1954)szkoła Gierszewski pierwszy kierownik polskiej szkoły w Kwilczu, którą reaktywowano w 1919 r. po odzyskaniu niepodległości przez nasze państwo; urodzony we Lwówku, gdzie ukończył szkołę dla chłopców, następnie uczęszczał na kurs przygotowawczy w Rogoźnie, w  1897 r. wstąpił do Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego w Kcynii, gdzie 4 lipca 1900 r. zdał egzamin nauczycielski I stopnia, a egzamin nauczycielski II stopnia zdał w 1906 r. w Królewskim Seminarium Nauczycielskim w Paradyżu; w trakcie 36 lat pracy zawodowej był nauczycielem kolejno w Tursku, Jankowie, Pigłowicach, Polwicy, Kwilczu, Pniewach i Szamotułach; posadę w Publicznej Szkole Powszechnej w Kwilczu objął 1 października 1919 r., był „pierwszym nauczycielem” czyli kierownikiem placówki, po wznowieniu działalności przez polską szkołę w Kwilczu, po I wojnie światowej, mimo, że budynek szkoły był w bardzo złym stanie naukę rozpoczęto 23 października; od listopada 1919 r. Leon Gierszewski był również urzędnikiem stanu cywilnego w Kwilczu, a w latach 1920-23 pracował w Zarządzie Banku Ludowego w Kwilczu; był także członkiem Towarzystwa Nauczycieli Polaków w Pniewach, gdzie w latach 1922-24 kierował szkołą powszechną; dnia 4 grudnia 1922 r. złożył egzamin rektorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną w Poznaniu; od  1924 r. pracował w kilku placówkach w Szamotułach, był aktywnym uczestnikiem życia obywatelskiego i publicznego miasta, udzielał się w Towarzystwie Czytelni Ludowych, był członkiem Zarządu Okręgu ZNP Szkół Powszechnych w Poznaniu, pełnił również funkcję prezesa i dyrygenta Koła Śpiewackiego Lutnia w Szamotułach; w 1936 r. przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Poznaniu; w czasie okupacji przebywał na wysiedleniu w Częstochowie, skąd szczęśliwie wrócił do stolicy Wielkopolski; zmarł w Poznaniu i został pochowany na cmentarzu górczyńskim, w 1956 r. ekshumowany do rodzinnego grobowca w Szamotułach.

Hoffman Adolf

ADOLF HOFFMAN (1847-1920) fundator kwileckiej piety, kupiec, urodzony w Kwilczu; syn Bazyliusza – powstańca listopadowego 1830 r.; w 1880 r. pełnił funkcję rendanta tj. kasjera lub rachmistrza w dozorze kościelnym w Kwilczu (w czasach zaboru pruskiego była to instytucja powołana do zarządzania majątkiem parafii); w 1883 r. ufundował kapliczkę z figurą przedstawiającą Maryję z martwym Jezusem na kolanach, czyli rzeźbę określaną w sztuce słowem „pieta” (z włoskiego „litość”), kwilecka pieta znajduje się za kościołem parafialnym, na wprost od wejścia na cmentarz, przy końcu alei kasztanowców, rzeźba wykonana z piaskowca została umieszczona na ponad czterometrowej kolumnie przykrytej dachem zwieńczonym metalowym krzyżem; Adolf Hoffman był również jednym z założycieli Towarzystwa Przemysłowców we Lwówku (od 1886 r. pierwszy wiceprezes, a w latach 1888-94 prezes organizacji), w marcu 1920 r. zwołał i przewodniczył zebraniu towarzystwa, wznawiając jego działalność po odzyskaniu przez Polskę niepodległości; od 1892 r. był członkiem pierwszego zarządu OSP we Lwówku; zmarł w Lwówku i został pochowany na miejscowym cmentarzu Św. Krzyża.

JAN WILHELM KASSYUSZ (1787-1848)

Kassyusz Jan

pastor kalwiński, wybitny działacz społeczny i patriotyczny Wielkopolski pierwszej poł. XIX wieku; urodzony w Poznaniu, pochodził ze starej szlachty czeskiej; po studiach we Frankfurcie nad Odrą i Heidelbergu w 1810 r. objął probostwo gminy

 kalwińskiej w Orzeszkowie, gdzie z przerwami (praca nauczycielska w Poznaniu) był kaznodzieją aż do śmierci; od 1820 r. był profesorem Gimnazjum Poznańskiego; mimo, że był duchownym kalwińskim zyskał szacunek i autorytet katolickiego społeczeństwa Poznania, w tym 

zbór Kassyusz

również wśród wyższych hierarchów kościoła; za swoje patriotyczne przekonania oraz wielki wpływ na młodzież i postawę wobec władz pruskich został zwolniony z posady w Gimnazjum Poznańskim; po powrocie do Orzeszkowa od 1830 r. zaczął prowadzić wzorcowe gospodarstwo rolne, stosował nowe metody uprawy roli, założył sad i winnicę, sprowadzał z zagranicy nowe odmiany roślin; działał w towarzystwach rolniczych, współpracował z Karolem Liebeltem i elitą polityczną Wielkopolski; w czasie Wiosny Ludów 1848 r. był członkiem Komitetu Narodowego; do grona jego przyjaciół i współpracowników należeli Karol Marcinkowki, Maciej Mielżyński, Andrzej Niegolewski, Gustaw Potworowski, a w Orzeszkowie odwiedzał go nawet arcybiskup gnieźnieński i poznański Marcin Dunin; zmarł w czasie epidemii cholery w Chobienicach, ze zbiórki wśród społeczeństwa wielkopolskiego wystawiono mu pomnik nagrobny, w kształcie prawie czterometrowego obelisku, na cmentarzu kalwińskim w Orzeszkowie, a na poznańskich Jeżycach znajduje się ulica Jana Kassyusza.

LEOKADIA KORNASZEWSKA (1881-1971)Leokadia Kornaszewska urodzona w Chylicach, przed II wojną światową prowadziła ochronkę, czyli przedszkole dla dzieci pracowników majątku; pochodziła z okolic Warszawy, skąd została sprowadzona do Kwilcza przez hrabinę Kwilecką; do ochronki chodziły najmłodsze dzieci, których rodzice pracowali w majątku Kwileckich,ochronka Leokadia Kornaszewska troskliwie opiekowała się dziećmi; potrafiła również stawiać bańki, gdy ktoś był chory; w czasie II wojny światowej potajemnie przygotowywała dzieci do Pierwszej Komunii Św., za co w czasie okupacji hitlerowskiej groził obóz koncentracyjny; po wojnie uczyła religii w Publicznej Szkole Powszechnej w Kwilczu; mieszkała początkowo w budynku ochronki, który do dziś istnieje w centrum Kwilcza, przy skrzyżowaniu drogi Sieraków-Miłostowo z drogą krajową Poznań-Gorzów Wlkp., potem została przeniesiona do Orzeszkowa i tam w budynku dawnego dworu mieszkała, aż do śmierci; zmarła tuż przed swoimi 90-tymi urodzinami i została pochowana na cmentarzu parafialnym w Kwilczu; w styczniu 2018 r. Rada Gminy nadała jej pośmiertnie tytuł „Zasłużony dla Gminy Kwilcz”, przyznawany za wybitne zasługi dla rozwoju gminy.

APOLINARY STEFAN KURNATOWSKI (1802-1868) 

Kurnatowski cmentarz

ziemianin, pierwszy skaut z Chalina pod Sierakowem (założyciel Związku Bocianów w Poznaniu czyli pierwszej w Wielkopolsce organizacji skauto wej); syn Fryderyka Wilhelma – pierwszego starosty (landrata) utworzonego w 1818 r. powiatu międzychodzkiego, którego biuro w okresie międzywojennym mieściło się w chalińskim dworze; powstaniec listopadowy 1830 r.; dowódca oddziałów powstańczych w czasie Wiosny Ludów w powiecie międzychodzkim i międzyrzeckim; zmarł w Chalinie, ewangelik pochowany na cmentarzu kalwińskim w Orzeszkowie; obecnie zespół dworsko-parkowy w Chalinie pełni funkcje Ośrodka Edukacji Przyrodniczej Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego.

ZYGMUNT ALEKSANDER KURNATOWSKI (1778-1858) generał dywizji armii Królestwa Polskiego, urodzony w Pożarowie, prezes Heroldii Królestwa Polskiego do połowy 1855 r., ewangelik reformowany, uczestnik powstania wielkopolskiego 1806 r., po czym wszedł do 5 Pułku Ułanów Księstwa Warszawskiego, w 1812 r. przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego, od 1814 r. generał i dowódca brygady jazdy, walczył do końca epopei napoleońskiej, potem powrócił do kraju i jako dowódca brygady gwardii konnej wszedł do armii Królestwa Polskiego; od 1828 r. adiutant cara Rosji Mikołaja I Romanowa w stopniu

Dwór

 generała dywizji, bezwzględny wykonawca rozkazów każdej władzy, nawet wbrew swoim przekonaniom; był członkiem Sądu Wojennego Najwyższego, w zastępstwie Sądu Sejmowego, powołanego do sądzenia oskarżonych o przynależność do Wolnomularstwa Narodowego (jako członek sądu wojskowego optował za skazaniem Waleriana Łukasińskiego); w noc wybuchu powstania listopadowego 1830 r. wystąpił przeciwko powstańcom i tylko z trudem uniknął losu innych generałów, złożył przysięgę wierności narodowi polskiemu i podał się do dymisji, po klęsce powstania wszedł do służby carskiej, ale w 1832 r. został zdymisjonowany przez cara; odznaczony Orderem Św. Stanisława I klasy z nadania cara Aleksandra I Romanowa; był członkiem loży wolnomularskiej Bracia Zjednoczeni w drugim stopniu rytu ("czeladnik"); zmarł w Warszawie, pochowany w Orzeszkowie.

 

ARSEN KWILECKI (1805-1883)

Kwilecki Arsen

ziemianin, prawie 60 lat był właścicielem „odwiecznego gniazda”, czyli siedziby rodu Kwileckich; urodzony w Kwilczu, powstaniec listopadowy 1830 r. (porucznik jazdy); skarbnik Komitetu Narodowego w 1848 r.; wspierał finansowo powstańców styczniowych 1863 r.; następnie zwolennik pracy organicznej i wzorowy gospodarz kwileckiego majątku; unowocześniał i uprzemysławiał swoje dobra; zbudował w Kwilczu cukrownię (jedną z pierwszych w Wielkopolsce) i gorzelnię; założył parową fabrykę mączki i młyn parowy; imponująca była jego działalność budowlana w Kwilczu: założenie parkowo-pałacowe, folwark z dwoma podwórzami; pocztówkaufundował plebanię i szkołę; popierał budowę poznańskiego Bazaru, uczestniczył w pracach Towarzystwa Pomocy Naukowej w Poznaniu, a w 1883 r. współorganizował obchody rocznicy odsieczy wiedeńskiej, jednej z pierwszych rocznic obchodzonych uroczyście w zaborze pruskim, krótko przed śmiercią z tej okazji ufundował w kwileckim kościele tablicę pamiątkową, zmarł w Kwilczu i został pochowany w krypcie pod kościołem parafialnym.

 

DOBIESŁAW ŁUKASZ KWILECKI (1888-1942)Kwilecki Dobiesław ostatni właściciel kwileckiego majątku, urodzony w Kwilczu; potrójny ordynat: na Kwilczu, Kobylnikach i Wróblewie; był jednym z największych posiadaczy ziemskich w czasach II RP; większą częścią swoich dóbr administrował osobiście; w Wielkopolsce swoje osiągnięcia gospodarcze prezentował m.in. podczas Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu w 1929 r. zdobywając wiele nagród i medali; w Kwilczu hodował bydło, trzodę chlewną, konie dla wojska i psy myśliwskie; ostatnią inwestycją w Kwilczu był budynek świniarni z 1936 r.; był kolatorem lub współpatronem kościołów parafialnych w Kwilczu, Białczu, Ostrorogu i Psarskim, łożąc na remonty i utrzymanie tych kościołów; od 1919 r. był jednym pierwszych w Wielkopolsce posiadaczy samochodu; w 1936 r. jako przedstawiciel wielkopolskiego ziemiaństwa witał na Ostrowie Lednickim prezydenta RP Ignacego Mościckiego; po aresztowaniu przez NKWD w Przemyślu, znalazł się w obozie w Kozielsku, skąd na mocy amnestii został zwolniony i z grupą Polaków pieszo wędrował po ZSRR; zmarł w Czymkencie (płd. Kazachstan) i został pochowany na miejscowym cmentarzu.

Kwilecki FranciszekFRANCISZEK ANTONI KWILECKI (1725-1794) oświeceniowy poseł i senator, zwolennik Konstytucji 3 maja 1791 r.; urodzony w Kwilczu, właściciel  Wróblewa koło Wronek; kasztelan kaliski, starosta wschowski; w 1766 r. był marszałkiem Trybunału Głównego Koronnego w Piotrkowie; od 1768 r. konfederat barski; w 1769 r. został przez Rosjan aresztowany, zwolniony na prośbę króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; od 1771 r. poseł polski w Berlinie; 6 października 1788 r. otworzył obrady Sejmu Wielkiego Czteroletniego; w 1789 r. król nadał mu Order Orła Białego, wcześniej odznaczony Orderami św. Stanisława i św. Anny; zmarł w Druczlałkach koło Wystruci w 1794 r.; został pochowany w krypcie grobowej kościoła w Kwilczu, który wspólnie z braćmi ufundował i zbudował; trzej bracia Kwileccy dbali o prestiż rodziny; Jan Józef dużo czasu poświęcał rodowej majętności, która pod jego zarządem znacznie się rozbudowała, natomiast Adam Klemens z Dobrojewa skutecznie zabiegał o tytuł hrabiowski dla siebie i bratanków z Kwilcza tj. Klemensa Alojzego i Jana Nepomucena.

 

 

 

 

 

 

 

ŁUKASZ KWILECKI (1680-1745)- Kwilecki Łukaszpierwszy senator w rodzinie Kwileckich; dzięki jego działalności znaczenie i fortuna rodu znacznie wzrosły, a Kwileccy w pierwszej połowie XVIII wieku wznieśli się ponad poziom średniej szlachty; od 1728 r. starosta mosiński; w 1736 r. otrzymał kasztelanię santocką i wszedł do senatu; od 1737 r. kasztelan lądzki; był posłem kaliskim i elektorem Stanisława Leszczyńskiego; za jego życia znacznie powiększyły się dobra Kwileckich; miał czterech synów: najstarszy Konstanty dosłużył się w wojsku stopnia majora, a trzej młodsi (Franciszek Antoni, Jan Józef i Adam Klemens), idąc w ślady ojca, angażowali się w działalność publiczną, piastowali urzędy, które zapewniły im miejsca w senacie i najwyższe odznaczenia państwowe, powiększali włości i ufundowali w Kwilczu nowy kościół parafialny z dziedzińcem, dwoma kaplicami i cmentarzem.

 

 

 

 

 

 

Kwilecki Mieczysław z żonąMIECZYSŁAW MARIAN KWILECKI (1833-1918) ziemianin (właściciel wielu majątków m.in. Oporowa i Kwilcza), organicznik, społecznik; urodzony w Siedlcach Górnych, nieprzerwanie przez 30 lat był dyrektorem administracyjnym poznańskiego Bazaru, a potem przewodniczącym rady nadzorczej (1902-09); aktywnie działał w polityce i gospodarce, pełnił wiele funkcji publicznych, zawsze w interesie narodowym Polaków; kupował broń dla powstańców styczniowych 1863 r.; występował w obronie spraw narodowych w   Izbie Panów Sejmu Pruskiego; był prezesem Centralnego Komitetu Wyborczego dla Poznańskiego; przewodniczył Radzie Nadzorczej Towarzystwa Akcyjnego „Dziennika Poznańskiego”; blisko 50 lat był aktywnym członkiem Towarzystwa Pomocy Naukowej; działał w fundacji Teatru Polskiego w Poznaniu, gdzie miał stałą lożę; był długoletnim działaczem Centralnego Towarzystwa Gospodarczego oraz współzałożycielem utworzonego w 1870 r. Banku Rolniczo-Przemysłowego „Kwilecki, Potocki i Spółka”; żonaty z Marią Mańkowską, wnuczką gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, zmarł w Oporowie.

 

 

 

 

 

 

FELIKS LAUDOWICZ (1845-1930)Laudowicz Feliks ksiądz katolicki, długoletni proboszcz kwileckiej parafii, egzorcysta, urodzony w Sulmierzycach; za udział w powstaniu styczniowym 1863 r. wydalony z gimnazjum; studiował w Lipsku, Berlinie i Insbruku, gdzie przyjął w 1873 r. święcenia kapłańskie; po powrocie do kraju był sekretarzem ks. prałata Jana Koźmiana, który w czasie Kulturkampfu kierował archidiecezją gnieźnieńską i poznańską w imieniu uwięzionego przez władze pruskie abp. Mieczysława Ledóchowskiego; pod groźbą więzienia i zesłania na Syberię udał się z misyjną posługą duszpasterską na Podlasie, gdzie działał wśród unitów, za co otrzymał od papieża Leona XIII złoty medal „Pro Ecclesia et Pontifice” (pol. Dla Kościoła i Papieża); następnie wbrew zakazom rządu pruskiego działał na terenie Wielkopolski w parafiach pozbawionych proboszcza (Kamionna, Chrzypsko, Lutom); od 1886 r. oficjalnie objął probostwo w Kwilczu, gdzie już 9 lat działał jako misjonarz, wydał dwie prace naukowe w języku niemieckim i łacińskim; był aktywnym działaczem społecznym i kierował rozmaitymi stowarzyszeniami: od 1895 r. był członkiem zwyczajnym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk; był założycielem i patronem Towarzystwa Robotników Polskich w Kwilczu; interesował się życiem politycznym, zwłaszcza podczas wyborów do parlamentu Rzeszy agitując na rzecz polskich kandydatów; w 1904 r. był współzałożycielem Banku Ludowego w Kwilczu i jego dyrektorem do 1929 r.; w uznaniu zasług bp Edward Likowski mianował go „radcą duchowym”; zmarł w Kwilczu i został pochowany przy kościele parafialnym.

 

 

 

MICHAŁ IGNACY ŁUKOMSKI (1901-1940)

cmentarz

kapitan piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej, urodzony w Kwilczu; absolwent Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych Piechoty; uczestnik wojny polsko-

bolszewickiej 1920 r., w czasie której został ranny; służył kolejno w następujących jednostkach: 53 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych, 61 Pułku Piechoty Wielkopolskiej, 2 Pułku Piechoty Legionów Polskich, Korpusie Ochrony Pogranicza, 49 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych, w 1939 r. w Ośrodku Zapasowym 5 Dywizji Piechoty we Lwowie; w radzieckiej niewoli przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku w ZSRR, zamordowany w Charkowie wiosną 1940 r., pochowany na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie na Piatichatkach; na liście katyńskiej figuruje pod numerem 8765; w 2007 r. pośmiertnie awansowany na stopień majora.

 

JÓZEF MARCINIEC (1853-1938) Józef Marciniecwybitny ogrodnik, społecznik, organicznik, urodzony w Kwilczu, nazywany w II RP „seniorem ogrodników wielkopolskich”; zaczął od praktyki w parku i ogrodzie Kwileckich w Kwilczu; od 1875 r. pracował w różnych ogrodach w Niemczech i Polsce, m.in. w ogrodach zespołu pałacowo-parkowego Sanssouci w Poczdamie; stanął na czele założonego w 1901 r. w Poznaniu Towarzystwa Ogrodniczego, doskonale znał się na warzywnictwie, sadownictwie i kwiaciarstwie oraz urządzaniu parków dworskich i miejskich, a także zakładaniu ogrodów cmentarnych; po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pierwszy prezes Wielkopolskiego Związku Towarzystw Ogrodniczych, inicjator i współorganizator wielkiej wystawy ogrodniczej w Poznaniu w 1926 r., przyczynił się do wydania obszernej pracy zbiorowej poświęconej polskiemu ogrodnictwu; w 1927 r. odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski; wiceprezes Polskiego Związku Zrzeszeń Ogrodniczych w Warszawie, prowadził również kwiaciarnię oraz sklep z nasionami i narzędziami ogrodniczymi w Poznaniu, gdzie zmarł, jego grób znajduje się na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan na Wzgórzu św. Wojciecha; życiową pasją Józefa Marcińca było kształcenie się w ulubionej dziedzinie czyli ogrodnictwie; swoją postawą zasłużył również na miano nestora polskich ogrodników.

 

 

 

Florian MazurkiewiczFLORIAN MAZURKIEWICZ (1912-2007) nauczyciel i wychowawca, długoletni kierownik kwileckiej szkoły, społecznik; urodzony w Kamionnie, absolwent Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Czarnkowie, pierwszą pracę zawodową podjął jako nauczyciel w Sierakowie, następnie pracował na Polesiu w szkolnictwie kresowym; w czasie kampanii wrześniowej 1939 r. walczył w szeregach SGO „Polesie” gen. F. Kleeberga, został ranny w bitwie pod Kockiem i do

stał się do niemieckiej niewoli, okupację spędził w jenieckich oflagach; na początku 1945 r. wrócił do rodzinnej Kamionny, kolejne dwa lata mieszkał i pracował na Śląsku w Kopalni Szombierki w Bytomiu; od 1947 r. wrócił do wykonywania zawodu nauczyciela, rozpoczynając pracę w Publicznej Szkole Powszechnej w Kwilczu, którą kierował aż do przejścia na emeryturę w 1972 r.; następnie jeszcze przez cztery lata był dyrektorem Zasadniczej Szkoły Rolniczej w Kwilczu; w trakcie swojej kariery zawodowej był nie tylko nauczycielem i kierownikiem szkoły, ale również aktywnym działaczem ZNP, wiele lat był radnym Gromadzkiej Rady Narodowej, był również członkiem PZPR i działaczem OSP; jego życiową pasją była m


HEINRICH VON REICHE (1881-1939)Reiche Sophie
urodzony w Rozbitku, niemiecki działacz gospodarczy i organizator mniejszości niemieckiej w II RP; pełnił również funkcję przewodniczącego rady zboru ewangelickiego w Orzeszkowie; zmarł wiosną 1939 r. w Berlinie i został pochowany w Rozbitku (w

pałac

 grobowcu rodzinnym znajdującym się w płd.-wsch. części parku), ostatni właściciel Rozbitka, Prusimia i Zielonej Chojny z rodziny von Reiche; za założyciela rodu uznaje się Albertusa z Rike – patrycjusza z miasta Hameln, w 1716 r. tytuł szlachecki od cesarza Karola VI Habsburga otrzymał tajny radca Jobst Christopf von Reiche (1657-1740), w 1827 r. Johan Heinrich z Blankenburga nabył od Bogusława Unruga wsie Rozbitek i Mechnacz, a jego syn Georg Heinrich Otto w 1840 r. powiększył majątek kupując Prusim z folwarkiem Zielona Chojna; w latach 1856-58 powstał okazały neogotycki pałac w Rozbitku, do którego prowadzi poczwórna aleja platanów; wnuczka Georga urodzona w Rozbitku Sophie Charlotta – córka Ernsta (1849-96), porucznika pruskiej kawalerii i przedostatniego właściciela Rozbitka, wyszła za mąż za Hermana von Schlieffena, którego wuj feldmarszałek Alfred był szefem sztabu armii pruskiej w latach 1891-1905 i jednym z głównych twórców niemieckich planów strategicznych przed I wojną światową; zespół pałacowo-folwarczny z rozległym parkiem, uważanym za największy park platanowy w Wielkopolsce, był siedzibą Instytutu Rozbitek założonego przez laureata Oskara kompozytora Jana A. P. Kaczmarka.uzyka, choć z wykształcenia był geografem, dyplom Studium Nauczycielskiego Nr 2 w Poznaniu uzyskał w 1959 r.; za swoją działalność otrzymał wiele nagród i odznaczeń, na emeryturze był nadal bardzo aktywnym człowiekiem, a swoją działalność skupił wokół kościoła i kombatantów: zaangażował się w pracę na rzecz miejscowej parafii, a jako weteran II wojny światowej krzewił patriotyzm wśród młodego pokolenia i opiekował się miejscami pamięci narodowej; przez całe życie niestrudzenie dokumentował historię lokalnej społeczności, prowadząc wiele kronik i albumów; zmarł w Kwilczu i został pochowany na cmentarzu za kościołem parafialnym; w 2012 r. Rada Gminy nadała mu pośmiertnie tytuł „Zasłużony dla Gminy Kwilcz” i został wybrany na patrona Kwileckiego Centrum Kultury i Edukacji.

 

 

TOMASZ ROBIŃSKI (1717-1786)Robinski Tomasz kosciol ksiądz, altarzysta i proboszcz kwileckiej parafii, dziekan lwówecki; święcenia kapłańskie przyjął w 1743 r.; był przyjacielem rodziny Kwileckich; od 1752 r. był pierwszym altarzystą kwileckim (altarie to beneficja kościelne erygowane przy danym ołtarzu z osobnym uposażeniem dla specjalnego kapłana, fundowane przez rodziny szlacheckie lub zamożnych mieszczan celem uświetniania nabożeństw), altaria Matki Boskiej w Kwilczu została erygowana 19 kwietnia 1752 r. przez biskupa sufragana poznańskiego Józefa Pawłowskiego, a fundatorami byli Barbara i Łukasz Kwileccy; od 1760 r. ks. Robiński został również proboszczem kwileckiej parafii, za jego czasów za dawną drewnianą świątynią wybudowano kościół murowany z dziedzińcem i cmentarzem, ks. Tomasz założył bibliotekę parafialną ofiarując do niej swój księgozbiór; jako jedyny pleban kwilecki piastował godność dziekana lwóweckiego; zmarł w Kwilczu i został pochowany w krypcie grobowej pod nowym kościołem.

 

 

 

 

 

 

ANTONI EDWARD RUGE (1890-1980) 

Antoni z żoną

urodzony w Żabnie koło Mosiny; ojciec był administratorem majątku rodziny Zakrzewskich w Żabnie, a później pracował również jako gorzelnik w różnych majątkach ziemskich, m.in. we Wrześni i Kwilczu; starszy brat Antoniego – inż. Tadeusz Ruge (1886-1939) weteran I wojny światowej, powstaniec wielkopolski, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, major WP, działacz samorządowy, od 1935 r. był wiceprezydentem, a w latach 1937-39 ostatnim przedwojennym prezydentem Poznania; Antoni uczęszczał do szkoły powszechnej we Wrześni, gdzie w roku szkolnym 1901-1902 r. wziął udział w strajku dzieci, które protestowały przeciwko nauce religii po niemiecku (brutalne prześladowania dzieci polskich we Wrześni, spowodowały wzrost oporu przeciwko germanizacji w wielu szkołach zaboru pruskiego); Antoni wraz z rodzicami przeniósł się do Kwilcza, skąd wyjechał do krewnych w Szwajcarii (w Genewie ukończył szkołę handlową i dekoratorską); w 1922 r. w Kwilczu ożenił się z Franciszką Cieplińską (najstarsza siostra Łukasza), po ślubie zamieszkali w Warszawie; Antoni miał wyjątkowy zmysł estetyczny, wykonywał dekoracje dużych warszawskich sklepów, a także wielu prywatnych firm; trudne chwile przeżyła rodzina Antoniego w 1944 r. podczas powstania warszawskiego, gdy jej członkowie ulegli rozproszeniu, córka Alicja ps. „Kaczka”, harcerka Szarych Szeregów była łączniczką na Mokotowie, a syn Jerzy ps. „Kuna”, student Politechniki Warszawskiej walczył w Śródmieściu i został ciężko ranny; pod koniec powstania Antoni wraz z córkami: Zofią i Marią, musiał w ciągu kilku minut opuścić swoje mieszkanie, po czym ich kamienica została spalona przez Ukraińców służących w armii niemieckiej w szeregach 14. Ochotniczej Dywizji SS "Galizien", udali się do obozu przejściowego w Pruszkowie, nie znając losów pozostałych dzieci, stamtąd przenieśli się do Krakowa, a później do Kwilcza i zamieszkali w domu rodziców Antoniego przy głównym skrzyżowaniu wsi (mieszkanie nad pocztą), Antoni został zatrudniony przez GS „SCh” w Kwilczu jako dekorator witryn sklepowych, prowadził również prywatny sklepik z różnościami; zmarł w Kwilczu i został pochowany na cmentarzu za kościołem parafialnym.

Sypniewski Piotr

PIOTR  SYPNIEWSKI (1788-1809) urodzony w Kwilczu, szwoleżer 1 Pułku Lekkokonnego (Polskiego) Gwardii Cesarskiej dowodzonego przez płk. Wincentego Krasińskiego, brał udział w wojnach napoleońskich, uczestnik bitwy pod Somosierrą w 1808 r., w czasie której doszło do najsłynniejszej w historii szarży szwoleżerów na przełęczy Somosierra (kampania hiszpańska), poległ w bitwie pod Wagram w czasie kampanii austriackiej.

 

 

 

 

 

 

ROBERT JAN TAYLOR (1728-1792) właściciel Prusimia, generał wojsk koronnych, pochodził ze Szkocji; za panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego komendant garnizonu poznańskiego; od 1787 r. 

Olandia

generał brygady; za swoją działalność otrzymał od króla Order Św. Stanisława; w 1790 r. nabył majątek Prusim z folwarkiem Zielona Chojna koło Międzychodu; zmarł w 1792 r. w Prusimiu i został pochowany w podziemiach kościoła w Sierakowie; j

ego syn Karol – kolejny właściciel Prusimia, w 1792 r. walczył z Rosjanami w randze porucznika w dywizji ks. Józefa Poniatowskiego, a później w dywizji gen. Tadeusza Kościuszki; w 1806 r. wraz z delegacją wielkopolskiego ziemiaństwa witał wkraczające do Poznania oddziały francuskie i przybywającego z nimi gen. Jana Henryka Dąbrowskiego; w czasach Księstwa Warszawskiego był radcą prefektury w Poznaniu, a następnie komisarzem policji departamentu poznańskiego; zmarł w 1828 r., a Prusim wraz z folwarkiem Zielona Chojna przeszedł w ręce niemieckiej rodziny von Reiche; obecnie w zrewitalizowanym folwarku w Prusimiu mieści się obiekt turystyczny Olandia Kraina Konferencji i Wypoczynku (hotel, restauracja, zdrowotnia – SPA, wiatrak typu Holender, park miniatur, obiekty sportowo-rekreacyjne).

MARIA JOANNA LAURA TRĄMPCZYŃSKA (1875-1967) 

Trampczynska Maria

znakomita śpiewaczka i solistka operowa, urodzona w Orzeszkowie; pseudonim sceniczny Maria d’Otto, obdarzona niskim głosem, śpiewała partie altowe i mezzosopranowe, występowała na scenach operowych i

Trampczynska Maria dwór

 estradach koncertowych w Polsce i za granicą (Paryż, Petersburg, Monachium, Budapeszt); od 1919 r. profesor śpiewu w Konserwatorium Warszawskim, a od 1926 r. w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu; okupację hitlerowską spędziła w Poznaniu, tworząc wokół siebie konspiracyjne środowisko muzyczne, jej uczniem był m.in. Stefan Stalingrosz (późniejszy dyrektor chóru chłopięcego „Poznańskie Słowiki”), od 1945 r. objęła klasę śpiewu Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu, w której wychowała wielu wybitnych śpiewaków; w latach 1948-50 była prodziekanem, a od 1950 do 1952 r. dziekanem Wydziału Wokalnego; w 1956 r. została profesorem nadzwyczajnym; zmarła w Poznaniu i została pochowana na cmentarzu górczyńskim; spokrewniona z prawnikiem Wojciechem Trąmpczyńskim (1860-1953), działaczem Narodowej Demokracji, marszałkiem sejmu ustawodawczego (1919-22) i marszałkiem senatu I kadencji (1922-27).

Tylkowski

ZBIGNIEW STANISŁAW TYLKOWSKI (1929-2010) inżynier zootechnik, naczelnik gminy Kwilcz w latach 1973-90; urodzony w Poznaniu, gdzie rozpoczął edukację w szkole powszechnej; szybko stracił rodziców: ojciec zginął we wrześniu 1939 r. pod Warszawą, a matka zmarła w 1947 r.; w czasie okupacji niemieckiej mieszkał w Pniewach z dziadkami ze  strony ojca; od 1945 r. kontynuował naukę: ukończył kurs oświaty dla dorosłych, a potem gimnazjum z małą maturą; absolwent Liceum Pedagogicznego w Wągrowcu i Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu; od 1956 r. rozpoczął pracę zawodową w powiecie międzychodzkim na różnych stanowiskach kierowniczych związanych z rolnictwem; od 1 stycznia 1973 r. został powołany na stanowisko naczelnika gminy Kwilcz, funkcję tę pełnił przez kolejne 17 lat, do 1990 r.; był dobrym organizatorem wszelkiego rodzaju akcji społecznych, w trudnych czasach PRL-u przeprowadził wiele inwestycji, m.in.: budynek urzędu gminy, ośrodek zdrowia, apteka, strażnica OSP, świetlice wiejskie itp.; otrzymał wiele odznaczeń państwowych; członek PZPR; mieszkał w Chorzewie, zmarł w Pniewach, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Luboszu; od 2011 r. skwer łączący ul. Kard. Stef. Wyszyńskiego z ul. Lipową nosi nazwę „Plac im. Zbigniewa Tylkowskiego”, a w 2012 r. Rada Gminy nadała mu pośmiertnie tytuł „Zasłużony dla gminy Kwilcz”, przyznawany za wybitne zasługi dla rozwoju gminy.

 

 

 

 

JAN FRYDERYK WILHELM ZIPPER (1889-1944) 

Zipper Jan pocztówka

urodzony w Mechnaczu, niemiecki teolog, duchowny ewangelicki; studiował w Marburgu, Berlinie i Erlangen; członek Bractwa Teologów Socjalistycznych krzewiącego wiarę chrześcijańską w wielkich miastach i osiedlach robotniczych Niemiec, pracował m.in. w Dziećmorowicach i Kudowie, był również duszpasterzem środowisk robotniczych okręgu wałbrzyskiego, a następnie aktywnie działał na terenie Berlina, gdzie zmarł (ofiara reżimu hitlerowskiego).

DO GÓRY
Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.